Stadiums for Ants
Italianen noemen het "La Scala del calcio": het operahuis van het voetbal. San Siro, officieel het Stadio Giuseppe Meazza, is het enige grote stadion ter wereld waar twee rivaliserende grootmachten thuis spelen. AC Milan en Inter delen het al bijna tachtig jaar, elk met hun eigen kleuren, hun eigen liederen en hun eigen derby die de stad in tweeën splijt. Na een eeuw geschiedenis telt San Siro nu af naar zijn laatste jaren. Dit is zijn verhaal, en de reden waarom we het twee keer hebben gebouwd.
San Siro werd niet door de stad gebouwd, en ook niet voor beide clubs. In de jaren twintig speelde AC Milan op een krap terrein aan de viale Lombardia. Clubvoorzitter Piero Pirelli, uit de beroemde bandenfamilie, besloot een echt voetbalstadion te bouwen in de wijk San Siro, in het westen van de stad, naast de paardenrenbaan.
Architect Ulisse Stacchini, ook bekend van het imposante centraal station van Milaan, en ingenieur Alberto Cugini tekenden het ontwerp. De bouw begon in 1925 en duurde ongeveer een jaar. Het eerste San Siro was eenvoudig: vier rechte tribunes rond het veld, met open hoeken, en plaats voor zo'n 35.000 mensen.
De openingswedstrijd op 19 september 1926 kreeg een onverwachte wending. De gasten waren Inter, en die wonnen met 6-3. Het was de eerste derby van Milaan in het nieuwe stadion, en het eerste teken dat het gebouw ooit van beide clubs zou zijn.
In 1935 kocht de gemeente Milaan het stadion over van AC Milan. Kort daarna werden de vier losse tribunes met elkaar verbonden. Tussen 1937 en 1939 werden de hoeken dichtgebouwd en werd het stadion één doorlopende kom. In mei 1939 ging het weer open met Italië tegen Engeland.
Na de Tweede Wereldoorlog trok Inter er in 1947 als huurder in. Vanaf dat moment was San Siro een gedeelde thuisbasis. De twee clubs zijn nog altijd om beurten de thuisploeg, en het stadion wisselt per wedstrijd van kleur: het ene weekend rood-zwart, het volgende blauw-zwart.
De grootste verandering van de naoorlogse jaren was de tweede ring. Tussen 1948 en 1955 zetten architect Armando Ronca en ingenieur Ferruccio Calzolari een volledig nieuwe tribunelaag boven op het oude stadion. Om de fans daar te krijgen, ontwierpen ze negentien spiraalvormige hellingbanen die zich om de buitenkant van het gebouw winden. Elke hellingbaan is ongeveer 200 meter lang. Ze gaven San Siro de vorm die mensen vandaag nog herkennen, en ze zijn een van de redenen dat het op geen enkel ander stadion lijkt.
Het plan was een stadion voor 150.000 mensen. Uiteindelijk werd de capaciteit beperkt tot 100.000, en later, om veiligheidsredenen, tot zo'n 85.000. In 1957 kreeg het stadion lichtmasten, en werd San Siro het decor van Europese avonden.
Op 2 maart 1980 kreeg het stadion zijn officiële naam: Stadio Giuseppe Meazza. Meazza was de grote Italiaanse spits van de jaren dertig, die met Italië in 1934 en 1938 wereldkampioen werd. Hij speelde voor zowel Inter als AC Milan, en dat maakte hem de ideale naamgever voor een stadion dat de twee clubs delen. Toch zeggen de meeste fans, en vooral die van AC Milan, nog altijd gewoon "San Siro".
Diezelfde zomer gaven Bob Marley and the Wailers het eerste concert in het stadion. Er zouden er nog veel volgen. Bruce Springsteen speelde hier acht keer, vaker dan welke andere internationale artiest ook, en de Italiaanse rockster Vasco Rossi stond al tientallen keren voor een vol San Siro.
Voor het WK van 1990 verbouwde Italië veel van zijn stadions, en San Siro onderging zijn bekendste metamorfose. De architecten Giancarlo Ragazzi en Enrico Hoffer voegden samen met ingenieur Leo Finzi aan drie zijden een derde ring toe. Om die te dragen, bouwden ze elf ronde betonnen torens rond het stadion. De vier torens op de hoeken dragen ook het nieuwe dak, met zijn opvallende rode stalen liggers.
Het resultaat is het San Siro dat we vandaag kennen: een machtige ring van beton, omgeven door spiraaltorens, met een rode kroon erbovenop. Het is een van de meest gefotografeerde stadions ter wereld. Voor het WK, dat hier werd geopend met Argentinië tegen Kameroen, steeg de capaciteit naar zo'n 85.000. Vandaag passen er ongeveer 75.000 mensen in.
Het nieuwe dak had een bijwerking die pas na meer dan twintig jaar werd opgelost: zoals in veel overdekte stadions had het gras het zwaar in de schaduw. Pas in 2012 kreeg San Siro een hybride grasmat die tegen die omstandigheden bestand was.
San Siro was het toneel van vier finales van de Europacup I en de Champions League. In 1965 won Inter de beker in zijn eigen stadion. In 2001 won Bayern München hier, en in 2016 Real Madrid. Maar voor ons is de finale van 1970 de meest bijzondere: Feyenoord versloeg Celtic en werd de eerste Nederlandse club die de Europacup I won. Rotterdams grootste avond vond plaats in Milaan.
San Siro is er niet alleen voor voetbal. In november 2009 keken ongeveer 80.000 mensen naar Italië tegen Nieuw-Zeeland in het rugby, het grootste publiek dat het stadion in de moderne tijd heeft getrokken. Het stadion ontving ook wedstrijden van het WK van 1934, het EK van 1980 en het WK van 1990, en in 2021 was het gastheer van de Nations League Finals. En dan zijn er nog de derby's. Milan en Inter troffen elkaar zelfs in de Champions League, in 2003, 2005 en 2023, waardoor zowel de "thuiswedstrijd" als de "uitwedstrijd" in hetzelfde stadion werd gespeeld.
Op 6 februari 2026 stond San Siro nog één keer op het wereldtoneel. De openingsceremonie van de Olympische Winterspelen Milano Cortina 2026 vond plaats in het stadion, voor tienduizenden toeschouwers en een wereldwijd tv-publiek. Voor een gebouw dat ooit begon als voetbalstadion van één club was het een opmerkelijk moment.
Al jaren praten de clubs en de stad over de toekomst van San Siro. Het oude stadion is duur in onderhoud en lastig te moderniseren. In september 2025 stemde de gemeenteraad van Milaan in met de verkoop van het stadion en de grond eromheen aan AC Milan en Inter. In november 2025 werd de deal getekend, voor €197 miljoen. In oktober 2026 wees de regionale bestuursrechter vijf beroepen tegen de verkoop af.
De clubs willen een nieuw stadion bouwen voor ongeveer 71.500 mensen, ontworpen door Foster + Partners en MANICA, op het terrein direct naast het huidige. Het oude San Siro blijft in gebruik zolang het nieuwe wordt gebouwd. Het nieuwe stadion moet rond 2031 opengaan, en dan wordt het grootste deel van het oude gebouw gesloopt. Een deel blijft misschien staan, als herinnering aan bijna een eeuw voetbal.
Een stadion met twee thuisclubs verdient twee modellen. Onze miniatuur van San Siro is er in een AC Milan-editie en een Inter-editie. Allebei hebben ze de spiraaltorens, de drie ringen en het beroemde dak met de rode liggers, en de mini-leds verlichten de kom zoals hij eruitziet op een derbyavond. Kies je kant. Of zet ze, als je durft, allebei op dezelfde plank. En omdat het echte San Siro er niet voor altijd zal zijn, is een miniatuur misschien wel de beste manier om het te bewaren.
