Stadiums for Ants
"Més que un club", meer dan een club. Decennialang stonden die woorden in gele stoeltjes uitgespeld op de tribunes van Camp Nou, het grootste stadion van Europa. De thuisbasis van FC Barcelona zag pausen, WK-wedstrijden, Champions League-finales en een aantal van de grootste spelers aller tijden. En op dit moment zit het stadion midden in de grootste verbouwing uit zijn geschiedenis.
In de jaren veertig en begin jaren vijftig speelde Barcelona in Camp de Les Corts, een stadion dat in 1922 was geopend. Het was keer op keer uitgebreid, maar verder groeien kon niet meer. De komst van de Hongaarse ster László Kubala in 1950 maakte het probleem nog groter: iedereen wilde hem zien spelen, en Les Corts kon niet iedereen kwijt.
In 1950 kocht de club grond in het westen van de stad, bij de wijk Maternitat. Op 28 maart 1954 werd de eerste steen gelegd, in het bijzijn van zo'n 60.000 mensen. De architecten waren Francesc Mitjans Miró en Josep Soteras Mauri, samen met Lorenzo García-Barbón. Hun ontwerp was gedurfd voor die tijd: een enorme open betonnen kom met twee steile ringen en geen pilaren die het zicht belemmeren.
De bouw werd een financieel avontuur. Het budget lag rond de 66 miljoen peseta. De uiteindelijke rekening kwam uit op zo'n 288 miljoen, meer dan vier keer zoveel als gepland. De club deed er jaren over om die schuld af te lossen.
Het stadion ging open tijdens La Mercè, het grootste stadsfeest van Barcelona. Barça speelde tegen een team uit Warschau en won met 4-2. De Paraguayaanse spits Eulogio Martínez maakte in de elfde minuut het eerste doelpunt. Er waren meer dan 90.000 mensen bij.
Officieel heette het stadion het "Estadio del Club de Fútbol Barcelona". Maar fans noemden het vanaf het eerste moment "Camp Nou", het nieuwe veld, als tegenhanger van het oude veld in Les Corts. Pas in 2001 maakte de club het officieel: bij een stemming koos 68 procent van de leden voor "Camp Nou" als echte naam. Sinds 2022 draagt het stadion de naam van zijn sponsor: Spotify Camp Nou.
In 1959 kwamen er lichtmasten, in 1976 een elektronisch scorebord. De grote groei kwam in 1982, toen Spanje het WK organiseerde. Camp Nou kreeg een derde ring met meer dan 22.000 extra plaatsen, waarmee de capaciteit uitkwam op ongeveer 120.000. Het stadion ontving de openingswedstrijd van het toernooi, waarin België regerend wereldkampioen Argentinië verraste, en de halve finale waarin Italië op weg naar de titel Polen versloeg.
Een paar maanden later, in november 1982, droeg paus Johannes Paulus II in het stadion een mis op voor meer dan 120.000 mensen. Twee jaar daarna, in 1984, opende de club zijn museum. Het is nu een van de best bezochte musea van de stad.
Camp Nou ontving twee Europese finales: een in de Europa Cup I en een in de Champions League. In 1989 walste AC Milan, met het Nederlandse trio Ruud Gullit, Marco van Basten en Frank Rijkaard, met 4-0 over Steaua Boekarest heen. En in 1999 volgde een van de beroemdste ontknopingen uit de voetbalgeschiedenis. Bayern München stond tot de 90ste minuut met 1-0 voor tegen Manchester United. Toen scoorden Teddy Sheringham en Ole Gunnar Solskjær in de blessuretijd, en won United met 2-1.
Er komt een derde finale aan. De UEFA heeft Spotify Camp Nou aangewezen voor de Champions League-finale van 2029. De club verwacht dat het vernieuwde stadion dan plaats biedt aan meer dan 104.000 mensen.
Camp Nou was ook het decor van de olympische voetbalfinale van 1992, tijdens de Spelen die Barcelona binnenhaalde ten koste van Amsterdam. En in 2016 trok een Franse rugbyfinale meer dan 99.000 mensen.
De lijst met spelers die Camp Nou hun thuis noemden, leest als de geschiedenis van het voetbal zelf: Kubala, Johan Cruyff, Diego Maradona, Ronald Koeman, Romário, Ronaldo, Rivaldo, Ronaldinho, Xavi, Iniesta en Lionel Messi. Voor Nederlandse fans neemt het stadion een bijzondere plaats in. Cruyff kwam in 1973 als speler, keerde in 1988 terug als trainer en bouwde het "Dream Team" dat in 1992 de eerste Europa Cup I van Barcelona won. Koeman maakte in die finale de winnende goal. Later waren ook Louis van Gaal en Frank Rijkaard trainer van de club, en Rijkaard won in 2006 de Champions League.
Veel van de grootste avonden van de club waren Clásico's tegen Real Madrid. Jarenlang zagen meer dan 90.000 mensen, soms bijna 100.000, deze wedstrijden in Camp Nou.
In de jaren negentig werd het veld verlaagd en verdwenen de staanplaatsen. Het stadion kreeg alleen nog zitplaatsen, met een capaciteit van net onder de 100.000. Het was nog altijd het grootste stadion van Europa, maar de jaren gingen tellen. Het beton moest worden hersteld, boven de meeste stoelen zat geen dak en de voorzieningen liepen ver achter op die van nieuwere stadions.
In 2014 stemden de clubleden ervoor om het stadion te verbouwen in plaats van naar een nieuw stadion te verhuizen. Het project kreeg de naam Espai Barça. Het Japanse bureau Nikken Sekkei en het Barcelonese bureau Pascual i Ausió Arquitectes wonnen in 2016 de ontwerpwedstrijd.
Op 28 mei 2023 speelde Barça de laatste wedstrijd in het oude stadion. Enkele dagen later begon de sloop van de derde ring. Twee seizoenen lang speelde het team in het Olympisch Stadion op Montjuïc.
Op 22 november 2025 keerde Barcelona terug naar huis. Meer dan 45.000 fans zagen een 4-0 zege op Athletic Club, in een stadion dat nog een bouwplaats was. Sinds maart 2026 mag het stadion ongeveer 62.000 mensen ontvangen. De nieuwe derde ring en het dak zijn nog in aanbouw. Het dak staat gepland voor 2027, en de club verwacht rond 2028 de volledige capaciteit van zo'n 105.000 plaatsen te halen. De verbouwing is uitgegroeid tot een van de duurste stadionprojecten ter wereld, met totale kosten van ongeveer €2 miljard.
De laatste stappen moeten nog worden gezet. In september 2026 keurden de afgevaardigden van de club nog eens €510 miljoen goed om de werkzaamheden af te ronden en de kosten van de vertragingen te dekken. De nieuwe derde ring blijft het hele seizoen 2026/27 dicht. Voor de installatie van het dak heeft het stadion ongeveer vier maanden zonder wedstrijden nodig, dus Barça moet aan het begin van het seizoen 2027/28 nog één keer verhuizen. Als alles volgens plan verloopt, keert het team rond januari 2028 terug in een stadion voor ongeveer 95.000 mensen, en wordt de volledige capaciteit vóór het seizoen 2028/29 bereikt. De opleverdatum is sinds de start van het project al meerdere keren verschoven, dus Barcelona-fans hebben geleerd geduld te hebben.
Als het klaar is, krijgt het nieuwe Camp Nou een dak dat de tribunes overdekt en een volledig nieuwe gevel. Barcelona heeft dan opnieuw het grootste stadion van Europa.
Ons model van Spotify Camp Nou legt het stadion vast zoals het nu is: midden in de verbouwing, met de nieuwe gevel die vorm krijgt rond de historische kom. Het is een momentopname van iets dat niet terugkomt, het oude Camp Nou dat verandert in het nieuwe. De mini-LEDs verlichten de tribunes als op een Champions League-avond, en door de enorme omvang van de kom is het een van de indrukwekkendste stukken uit onze collectie. Meer dan een stadion, net als de club.
